09/01/2009 Tương lai nào cho kiến trúc Hồ Gươm?

THỨ SÁU, 09 THÁNG 1 2009 15:58 TT&VH

Triển lãm trưng bày các đồ án dự thi Ý tưởng quy hoạch khu vực hồ Gươm và phụ cận đang diễn ra tại Bảo tàng Cách mạng Việt Nam. 9 đồ án được thể hiện bằng những bản vẽ và mô hình rất công phu phần nào cho phép hình dung tương lai của khu vực Hồ Gươm.

Được và chưa được từ 9 phương án

Cả 9 phương án quy hoạch, thiết kế đô thị khu vực Hồ Gươm và phụ cận đều hấp dẫn người xem, bởi có những ý tưởng độc đáo, thú vị để tôn thêm giá trị lịch sử, văn hóa, thẩm mỹ vốn có được nâng lên tầm cao mới, xứng với tầm vóc là trái tim của Thủ đô. Các phương án đều cố gắng tìm giải pháp mở rộng không gian, tạo thêm đất để dành cho công trình công cộng, trồng thêm nhiều cây xanh nhằm bổ sung những cảnh quan thêm phong phú, đáp ứng với yêu cầu sinh hoạt văn hóa, nghỉ ngơi, lễ hội và phát triển du lịch cũng như bảo tồn di sản văn hóa - kiến trúc vốn có từ lâu đời.

• Ảnh bên : Phối cảnh nối thẳng từ Nhà Thờ ra Hồ Gươm

Phần lớn các phương án đều mở rộng không gian từ Nhà thờ Lớn đâm thẳng ra Hồ Gươm, gắn với cây đa cổ nhất, đẹp nhất Hà Nội, tạo thành dải cây xanh kéo dài ở phía Tây hồ, tạo sự thông thoáng chung cho khu dân cư phố cổ. Một khu đất nữa cũng được tác động nhiều, đó là khu điện lực EVN ở phía Đông của hồ. Với lô đất này hầu như phương án nào cũng tác động đến không ít thì nhiều và chức năng cũng khác nhau.

Phương án của Công ty 1+1>2 Group (ảnh bên) sử dụng làm khu sân khấu ngoài trời, sân khấu có mái che theo xu hướng kiến trúc sinh thái, tạo thành một thảm xanh rộng từ đền Ngọc Sơn trải ra. Phương án này hầu như giữ lại toàn bộ những công trình đã ổn định và trở nên quen thuộc với người Hà Nội, không xây công trình mới mà chỉ cải tạo cho sạch đẹp hơn.

Phương án của Công ty THHH Archetype Việt Nam lại kết hợp khu đất EVN và Khu đất của UBND thành phố Hà Nội tạo thành một khối kiến trúc dày đặc theo kiểu cài răng lược nên rất nặng nề. Tháp Thiên niên kỷ tuy có hình khối kiến trúc lạ, song đặt ở vị trí chật hẹp ở phía Bắc hồ, rất hạn chế tầm nhìn.

Phương án của Công ty Nikken Sekkei Civil (Nhật) lại lặp thêm dãy phố cổ khu từ trụ sở UBND thành phố Hà Nội qua EVN đến Lò Sũ với chiều dài qua lớn, nên có cảm giác xa lạ. Phá nhiều và làm mới quá nhiều nên dễ làm cho cảnh quan Hồ Gươm lạ lẫm, có những quãng dài đi trên "Bờ Hồ" mà không phải Bờ Hồ!

 
Phương án của Công ty THHH Archetype Việt Nam (trái) / Phương án của Công ty Nikken Sekkei Civil (phải)

Phương án Công ty TNHH Kiến trúc NQH ngoài khu cây đa, trụ sở báo Nhân Dân tạo thành Trung tâm VHTT và sân khấu ngoài trời, thì phần lớn giữ nguyên, trừ khu EVN xây dựng dày đặc quá mức.

Phương án Công ty TNHH Kiến trúc NQH - Ảnh: Ashui.com

Có phương án thiên về khai thác các công trình công cộng, công trình văn hóa, lịch sử, truyền thống, cây xanh... tạo nên môi trường cảnh quan tốt, song phá mất hiện trạng quá nhiều, cả vạt nhà phía Đông, phía Tây - Bắc và phía Bắc (Phương án của Công ty cổ phần tư vấn và đầu tư xây dựng CDCC) mất đi, rất tốn kém.

Phương án của Công ty cổ phần tư vấn và đầu tư xây dựng CDCC - Ảnh: Ashui.com

Trên đây chỉ đảo qua một số nét chính của mấy phương án của cá nhân tôi. Tất cả còn chờ ý kiến của Hội đồng Giám khảo và nhân dân.

4 tiêu chí

Ông Nguyễn Tấn Vạn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam (ảnh bên - Nguồn: Ashui.com) cho biết các đồ án ít nhất phải đáp ứng 4 tiêu chí cơ bản. Một là: cách đối xử với khu vực hồ như thế nào, cách tôn trọng cảnh quan, công trình văn hóa lịch sử ra sao; Hai là: khai thác và sử dụng không gian đó có thích ứng với cuộc sống hiện đại hay không; vì sao giữ hoặc (bỏ) nhưng công trình mà đơn vị thiết kế cho là phù hợp; Ba là: biết sử dụng không gian đó cho du lịch; Bốn là: thiết kế giao thông động và giao thông tĩnh.

Từ ngày 16 đến ngày 18/1 tới, Hội đồng giám khảo sẽ họp và các tác giả ý tưởng sẽ trình bày và trả lời chất vấn trực tiếp của Hội đồng. Ông Nguyễn Tấn Vạn khẳng định: Các thành viên Hội đồng giám khảo sẽ lắng nghe qua đó phát hiện ra những đề xuất sáng tạo, chứ không có chuyện “anh nào giống ý tưởng của tôi, tôi chọn”.

Hải Diệp - KTS Đoàn Đức Thành

>> 

[ FORUM ] 

15/03/2009 Quy hoạch hồ Gươm - việc đại sự không thể xem thường

CHỦ NHẬT, 15 THÁNG 3 2009 16:27 PGS.TS TÔN ĐẠI / LAO ĐỘNG

1 - Chúng tôi nghĩ rằng việc nghiên cứu Quy hoạch tổng thể hồ Gươm một cách bài bản và rộng rãi vào thời điểm này là đúng lúc. Sớm hơn, khi VN chưa gia nhập WTO, khi Hà Nội chưa mở rộng thì chưa đủ thế và tầm nhìn. Muộn nữa, e rằng lúc đó ta đã phá xong khu vực này một cách không thể cứu chữa.

2 - Trong các phương án tham dự cuộc thi "Ý tưởng quy hoạch hồ Gươm" có khá nhiều đề xuất mạnh bạo, đáng chú ý. Như phá dỡ số nhà cũ (chủ yếu xây sau năm 1955) nay không còn phù hợp và đã bị dư luận coi là chưa thoả đáng. Như mở ra một số mảng xanh rất cần thiết để tôn vinh cảnh quan. Như khôi phục và tôn tạo các cơ sở tâm linh của hồ Gươm v.v...

Các bạn người nước ngoài đã có cử chỉ đẹp khi nhiệt tình cùng chúng ta đóng góp những suy nghĩ có nghiệp vụ cao về hồ Gươm.

3 - Bên cạnh đó, theo chúng tôi, vẫn còn mấy điều chưa được làm tốt trong cuộc thi này.

Một là đề bài chưa rõ. Người thi phải tự mình hình dung ra các chức năng để lý giải. Vì vậy hoặc đề suất quá nhiều chức năng, hoặc quá cường điệu chức năng này mà coi nhẹ các chức năng quan trọng khác.

Muốn có ý tưởng tốt thì trước tiên phải khẳng định được các chức năng. Chỉ riêng chức năng trung tâm hành chính của thành phố có còn ở khu vực này hay không đã dẫn đến các ý tưởng và giải pháp khác nhau rất xa rồi.

Hai là một số bên tham gia có thể đã có sự nhầm lẫn về một cuộc thi ý tưởng.  Tuy vẽ nhiều, nhưng ý tưởng dàn trải, thiếu chiếu sâu, có khi còn làm phai nhạt và phương hại đến những chức năng cốt lõi nhất của hồ Gươm và khu vực xung quanh. Kèm theo là sự sa đà vào những giải pháp chi tiết và trình diễn phối cảnh rầm rộ, làm phân tán chủ đề ý tưởng.

Có đề suất phá hầu hết các di tích nay đã thành di sản để thay bằng loạt nhà hộp diêm như thể với một khu đất mới vô hồn vô cảm nào đó.

Có một ví dụ để so sánh: Khoảng 50 năm trước, trong cuộc thi thiết kế thủ đô Brasilia (Nam Mỹ) có đông các nước tham gia, nhiều phương án được vẽ trên những panô lớn rất hoành tráng, nhưng giải nhất lại thuộc về mấy bản vẽ tay trên vài tờ giấy học trò, trong đó có những ý tưởng kiệt xuất.

Ý tưởng hay thường kiệm lời. 

Ba là nếu dùng số tiền đầu tư vừa qua để tổ chức thi theo cách khác thì có lẽ sẽ đúng trình tự hơn, và hiệu quả chắc chắn sẽ cao hơn. Đó là cách trưng cầu ý kiến rộng rãi trong nhân dân. Bởi hồ Gươm không chỉ là tài sản riêng của Hà Nội, mà là báu vật của toàn dân.

Nên chăng nới rộng phạm vi đề suất ý tưởng ra xa hơn một chút nữa, sang phía đông hoặc xuống phía nam hồ Gươm. Biết đâu, việc nối liền với khu vực ngoài đê lại cho được những ý tưởng đẹp bất ngờ?

Chúng tôi cho rằng cần sớm phát động một cuộc thu thập ý tưởng mới để cho mọi người tâm huyết từ bắc đến nam và ở nước ngoài đều được tham gia. Với họ, thù lao chắc chắn chưa phải là mối quan tâm đầu tiên. Sau đó phải triển lãm dài ngày ở những vị trí thuận tiện.

Chỉ sau khi đã khẳng định được các chức năng và sau khi đã chọn lựa được các ý tưởng hay từ đề xuất của toàn dân mới nên giao lại cho các nhà chuyên môn kiến trúc-quy hoach triển khai tiếp.

Các phương án đoạt giải (nguồn: Ashui.com):    Phương án của Liên danh "1+1>2" Group và Academia Italia (Việt Nam / Ý) - Giải Nhì (không có giải Nhất):   Phương án của Công ty Nikken Sekkei Civil Engineering Ltd (Nhật Bản) - đồng Giải Nhì: Phương án của MQLPAU and Partners (Việt Nam/Đức) - Giải Ba:

4 - Trong tổng thể Hà Nội, hồ Gươm là vùng đất thiêng, có vai trò và ý nghĩa độc nhất vô nhị. "Long" có "Thăng" cũng là từ đây. Dù đã từng xảy ra một vài hành vi khuất tất trong công việc xây dựng trước đây đi chăng nữa, thì từ nay trở đi, chắc khó có ai dám làm những điều xằng bậy ở khu vực hồ Gươm này để bị thánh nhân trừng phạt.

Việc quy hoạch hồ Gươm là khó, nhưng một khi đã tập hợp được trí tuệ và ý nguyện của toàn dân thì dần dần, từng bước một, từng năm một, tin rằng chúng ta sẽ làm được những điều tốt đẹp cho các thế hệ tiếp sau.

Việc lớn không thể làm qua quýt hoặc vội vã, nhưng càng không thể nhẩn nha, được đến đâu hay đến đó; Bởi công cuộc kiến thiết Hà Nội đang sôi động từng ngày, không cho phép chờ lâu.

Có thể khẳng định rằng: bây giờ, hoặc không bao giờ, chúng ta cần đến một sự suy nghĩ đúng về Hồ Gươm, và có một lộ trình sáng để theo đó mà làm dần, có thể là từ nay đến giữa thế kỷ.

Kết quả tới đây có tốt đẹp hay không phụ thuộc vào những con người đủ phẩm chất và có cách làm chuẩn xác.

(nguồn ảnh: Ashui.com) 

Thay mặt nhóm KTS cao tuổi Hà Nội,
PGS.TS Tôn Đại,
Chủ tịch Hội KTS cao tuổi Hà Nội

>> 

>>