31/07 Những bài học từ tham vọng cao tốc Trung Quốc

(Tamnhin.net) - Sau tai nạn đường sắt cao tốc tuần trước ở gần Ôn Châu, người ta bắt đầu tranh luận về những bài học và cái giá phải trả cho tham vọng tàu cao tốc Trung Quốc.

Hình ảnh vụ tai nạn đâm tàu cao tốc gần Ôn Châu

Chủ quan, duy ý chí

Trung Quốc vốn nuôi tham vọng nối liền các khu vực của đất nước mênh mông rộng lớn này bằng hệ thống  đường sắt cao tốc và muốn bán kỹ thuật tàu cao tốc cho thế giới bên ngoài.

17/04 Trung Quốc hãm phanh đường sắt cao tốc

Cập nhật lúc 17/04/2011 06:10:00 AM (GMT+7)

Trung Quốc sẽ bắt buộc các loại tàu cao tốc đang phát triển mạnh mẽ vận hành ở tốc độ chậm hơn - tân Bộ trưởng Đường sắt nói.

Phút sa cơ của bà trùm đường sắt Trung Quốc

Bộ trưởng Trung Quốc 'ngã ngựa' vì đường sắt cao tốc?

Theo giới phân tích, đây là dấu hiệu “trục trặc” mới nhất với phương tiện vận chuyển được tán dương nhất ở Trung Quốc.

Bộ trưởng Đường sắt Trung Quốc Thịnh Quang Tụ nói với Nhân dân Nhật báo rằng, quyết định trên sẽ khiến giá vé tàu cao tốc ở mức hợp lý hơn và cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng trên các tuyến đường sắt cao tốc. Ông Thịnh đảm nhận chức vụ đứng đầu Bộ Đường sắt Trung Quốc từ hồi tháng 2 sau khi người tiền nhiệm mất chức vì cáo buộc tham nhũng.

Ông cho rằng, đường sắt Trung Quốc cần hướng tới việc phục vụ mọi bộ phận của xã hội. "Trung Quốc rộng lớn và có những sự khác biệt trong phát triển kinh tế và xã hội, vì vậy, các chuẩn mực xây dựng đường sắt không thể thống nhất”, ông Thịnh nói nhưng không đề cập cụ thể giá vé tàu có thể thay đổi thế nào.

Ảnh: techeblog

Các dự án đường sắt lớn và đắt đỏ của Trung Quốc đang bị “nhấn chìm” vào tham nhũng trong những tháng gần đây và đối mặt với những lo lắng nợ nần ngày một lớn. Một chiến dịch chống tham nhũng tại Bộ Đường sắt đã buộc người đứng đầu phải từ chức trong tháng 2.

Hãng Tân Hoa tháng trước đưa tin, khoảng 28,5 triệu USD bị biển thủ trong dự án đường sắt cao tốc Bắc Kinh - Thượng Hải. Đây là dự án mà nhiều quan chức Trung Quốc tán tụng là một trong những thành tựu vận chuyển vĩ đại nhất của nước này. Vụ việc đang được mở rộng điều tra trong vài tuần nay.

Trong vài năm trở lại đây, đường sắt cao tốc Trung Quốc đã phát triển nhanh chóng cả về phạm vi và tốc độ. Tại báo cáo đưa ra năm ngoái, Ngân hàng Thế giới ước tính vào năm 2012, Trung Quốc sẽ có ít nhất 42 tàu với tốc độ tối đa là trên 250km/h và sẽ có mạng lưới đường sắt cao tốc nhiều hơn phần còn lại của thế giới gộp vào. Chính phủ Trung Quốc đã đầu tư mạnh vào các dự án, ví dụ chỉ riêng tuyến Bắc Kinh - Thượng Hải đã có chi phí khoảng 33 tỉ USD.

Nhiều chuyên gia tỏ ra hoài nghi về sự an toàn của đường sắt cao tốc Trung Quốc. Một nhà điều hành tại nhà máy sản xuất tàu cao tốc không phải của Trung Quốc cho rằng, các tàu chạy với tốc độ trên 330km/h sẽ đặt ra vấn đề an toàn và chi phí cao hơn. Ở ngưỡng tốc độ này, bánh tàu sẽ trượt nhiều nên cần những động cơ lớn và lượng điện đáng kể để hoạt động. Ngoài ra còn cần nhiều chi phí phục vụ cho việc kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa hàng ngày. Đó là lí do vì sao mà ở châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc không có các hãng khai thác chạy tàu trên 320km/h - vị điều hành nhấn mạnh.

Trong cuộc phỏng vấn, Bộ trưởng Đường sắt Trung Quốc cho hay, các tàu cao tốc sẽ bắt đầu chạy ở tốc độ tối đa 300km/h bắt đầu từ 1/7, so với tốc độ tối đa trước đó vào khoảng 350km/h. Rất nhiều các tàu liên tỉnh của Trung Quốc sẽ vận hành ở tốc độ từ 200 - 250km/h.

Cải thiện hiệu quả năng lượng là một lý do dẫn tới quyết định giảm tốc độ tàu cao tốc, ông Thịnh nói. Các tàu chạy ở vận tốc 350km/h đòi hỏi năng lượng gấp đôi tàu chạy 200km/h, ông cho biết.

Theo Tôn Trương, một chuyên gia của Học viện Đường sắt và vận chuyển đường sắt đô thị thuộc đại học Đồng Tế, những dấu hiệu mới nhất cho thấy, chính phủ đã bắt đầu lắng nghe nhu cầu của người sử dụng đường sắt. Ông cho rằng, những thông tin báo chí về giá vé cao của đường sắt cao tốc đã khiến Bộ Đường sắt cần xem xét lại vấn đề. “Sự khác biệt về tốc độ và giá vé giờ đây sẽ tạo ra nhiều chọn lựa cho người tiêu dùng”, ông khẳng định.

Giá vé tàu cao tốc có thể gấp đôi giá vé hạng cao nhất với tàu tốc độ thông thường. Ví dụ, giá vé tàu cao tốc giữa Vũ Hán và Quảng Châu là 469 nhân dân tệ (70 USD). Đây là mức giá cao với nhiều người dân Trung Quốc và kết quả là nhiều tuyến đường sắt cao tốc rất vắng khách.

Tháng trước, hãng Tân Hoa cho hay, các công ty đường sắt của Trung Quốc mang nợ khoảng 271 tỉ USD. Tuy nhiên, ông Thịnh cho rằng, nợ nần không phải là một vấn đề.

Cuộc phỏng vấn của Nhân dân Nhật báo không đề cập tới việc tuyến đường sắt cao tốc Bắc Kinh - Thượng Hải (đang trong quá trình xây dựng và dự kiến khánh thành trong tháng 6) sẽ ảnh hưởng thế nào bởi các biện pháp mới đưa ra. Tàu chạy trên tuyến đường này được thiết kế vận hành ở tốc độ khoảng 380km/h - nhanh hơn bất cứ tàu nào hiện có ở Trung Quốc.

Thái An (Theo Wall Street Journal)

31/01 Trung Quốc mong đợi gì từ tuyến đường sắt xuyên Đông Nam Á?

Thứ hai, 31/01/2011 19:20


Mạng lưới đường sắt xuyên Đông Nam Á sẽ mở đường cho Trung Quốc vươn tầm ảnh hưởng của mình ra xa, mở rộng thị trường, tăng trao đổi thương mại.

Theo hãng tin BBC, Quốc hội Lào mới đây đã thông qua kế hoạch xây đường sắt cao tốc nối liền Vientiane với tỉnh Vân Nam của Trung Quốc. Tuyến đường dài 412 km, phí tổn khoảng 7 tỷ USD, do Trung Quốc tài trợ phần lớn, sẽ khởi công trong tháng Tư năm nay.


Khi hoàn tất, tàu tốc hành sẽ chạy trung bình với tốc độ 200 km/h, đưa Lào trở thành một trong những nước có đường sắt cao tốc đầu tiên ở Đồng Nam Á. Tàu sẽ đón khách từ năm nhà ga chính, gồm Boten, Oudomxay, Luang Prabang, Vang Vieng và Vientiane.


Tuyến đường đi qua một số vùng có địa hình hiểm trở nhất của Lào. Dự án xe lửa cao tốc sẽ phải xây 190 km đường hầm và 90 km cầu vượt. Tuyến đường sắt cao tốc sẽ nối Vientiane với Côn Minh vào năm 2015, và Bắc Kinh sau đó.


Theo BBC, tuyến đường sắt sẽ giúp hình thành mạng lưới giao thông đường sắt nối Nam Trung Quốc và các nước trong khối Asean. Xe lửa khởi hành từ tỉnh Vân Nam (TQ) sẽ đi qua Lào, Thái Lan, xuống tới tận Singapore.


Ngoài Lào, Trung Quốc sẽ tham gia dự án liên doanh xây đường sắt cao tốc nối miền Đông Bắc Thái Lan với Bangkok. Và mở đường mới từ Bắc Myanmar xuống Ấn Độ Dương.


Theo một bài báo mới đây mang tựa đề "Hội nhập Đông Nam Á, Trung Quốc đưa đường xe lửa xuống phía Nam" trên tờ The Economist, lợi ích của Bắc Kinh khi tuyến đường sắt tốc hành xuyên Đông Nam Á hình thành sẽ to lớn hơn nhiều.


Tờ báo này cho hay, tham vọng của Bắc Kinh không dừng lại ở biên giới nước mình, mà nước này đang mong muốn kéo dài tuyến đường sắt đi qua các nước Đông Nam Á. Cường quốc lớn nhất khu vực ngay từ thập niên 90 đã mơ đến một tuyến đường xe lửa nối liền Singapore với Côn Minh, thủ phủ tỉnh Vân Nam.


Mạng lưới đường sắt trong khu vực lâu nay vốn cũ kỹ, chắp vá và thiếu đầu tư. Hầu hết hàng hóa luân chuyển được chuyên chở bằng tàu hàng hay tàu thủy, nhưng tiêu tốn nhiều xăng dầu, và một tuyến đường sắt xuyên suốt có thể là một giải pháp hữu dụng.


Và thế là Bắc Kinh nhảy vào với tiền bạc rủng rỉnh trong hầu bao. Hầu hết các quốc gia mà tuyến đường này đi qua có thể háo hức nối gót nền kinh tế hùng mạnh của Trung Quốc, hy vọng rằng thương mại sẽ tăng theo.


Hiệp định tự do mậu dịch giữa Trung Quốc và ASEAN có hiệu lực cách đây một năm, đã cắt giảm thuế quan cho đa số hàng hóa, và khu vực này vẫn còn nhiều tài nguyên thiên nhiên mà Bắc Kinh đang thèm muốn.


The Economist nhận định, trong một khu vực đang có khuynh hướng nghiêng về phía Mỹ, Trung Quốc muốn lôi kéo các nước láng giềng vào vòng ảnh hưởng kinh tế của mình, trong đó Bắc Kinh đóng vai trò chủ đạo.


Việc nối dài đường xe lửa sang Myanmar vốn có hệ thống đường sắt rộng lớn nhưng đang rệu rã, đối với Bắc Kinh, là mở ra một cánh cửa sang Ấn Độ Dương đầy hứa hẹn. Một mục tiêu khác là trao đổi thương mại với các nước trong khu vực, với tỉnh Vân Nam làm trung tâm, sẽ làm tăng sức mạnh kinh tế cho vùng tây nam.


Lâu nay đã có những chuyến tàu con thoi giữa Trung Quốc và Việt Nam, vốn có sẵn tuyến đường sắt Bắc - Nam. Tuyến đường sắt mới sẽ mở ra khả năng cho một con đường vòng phía đông đến Đông Nam Á, đi qua Campuchia và Thái Lan.


Cả hai nước đều thuộc Tiểu vùng sông Mekong mở rộng, một nhóm nước được sự hỗ trợ của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) trong đó có Việt Nam, Trung Quốc, Lào và Myanmar. Theo ADB, cần 1,1 tỉ đô la để xây dựng các tuyến còn thiếu dọc theo con đường này, giúp kết nối các nước trong khu vực lại với nhau với chi phí rẻ nhất.


Thêm vào đó là khoảng 7 tỉ đô la nữa để nâng cấp các tuyến hiện có và các đầu máy. Vào năm 2014 khi được đưa vào hoạt động, con đường này sẽ vận chuyển khoảng 7 triệu tấn hàng hóa từ các nước Tiểu vùng sông Mekong mở rộng, và khối lượng này sẽ tăng lên 26 triệu tấn vào năm 2025. Các nước này thuộc Tiểu vùng đã ủng hộ kế hoạch trên.


Nhưng Bắc Kinh đã nhanh chóng làm đảo lộn dự tính. Ngoài tuyến đường sắt tốc hành trị giá 7 tỷ USD từ biên giới Trung Quốc đến thủ đô Vientiane sẽ được khởi công vào tháng 4/2011, Thái Lan cũng đang thương lượng để xây một tuyến đường Nam - Bắc với vốn vay từ Trung Quốc.


Theo hãng tin BBC, một trong những mục đích quan trọng của tuyến đường sắt nối với Lào là chở hàng. Nghiên cứu tiền khả thi do chuyên gia Trung Quốc thực hiện cho thấy tàu hàng có thể chạy với vận tốc 120 km/giờ, giảm chi phí vận chuyển hàng hóa, tăng khối lượng giao dịch thương mại.


Trong khi, tuyến đường với Thái Lan sẽ chạy ngang vùng đông bắc nghèo khó, giúp cho nền kinh tế địa phương có cơ phát triển. Tàu khách có thể đạt vận tốc 200km/h, các toa tàu hạng sang dành đưa du khách đến các nước khác.


Theo The Economist, tuy khách du lịch có thể chú ý đến tuyến tàu tốc hành đi Trung Quốc, nhưng việc hiện đại hóa chủ yếu nằm ở tàu hàng. Trao đổi thương mại giữa các nước ASEAN tăng trưởng nhanh hơn là xuất khẩu sang các nước phát triển.


Gần 1/4 xuất khẩu của Thái Lan là sang các nước Đông Nam Á, trong đó có khoảng 11% sang Trung Quốc. Vận chuyển hàng hóa bằng xe lửa hiệu quả và ít ô nhiễm hơn xe tải. Một chuyên gia của ADB ước tính rằng đường sắt từ Bangkok đến Phnom Penh có thể cắt giảm chi phí vận chuyển so với bằng tàu thủy hoặc đường bộ đến 2/3.


The Economist kết luận, ngay nếu không có mạng lưới đường sắt, các nước trong khu vực đang ngày càng liên kết chặt chẽ hơn. Đường sá đang được nâng cấp, các thủ tục hải quan hiện nay đã hiện đại so với trước.Tin liên quan
Phê chuẩn Dự án đường sắt cao tốc Lào-Trung Quốc (26/12)
Việt Nam sẽ gặp bất lợi từ dự án đường sắt cao tốc Lào-Trung Quốc (10/01)
Vì sao Trung Quốc xây đường sắt cao tốc qua Việt Nam? (23/01)Nguồn Diễn đàn Kinh tế Việt Nam/The Economist