28/10 Ngân sách, nghị trường và bộ trưởng

NGUYÊN HÀ

28/10/2011 21:53 (GMT+7)

Bộ trưởng Đinh La Thăng đề nghị dành 40.000 tỷ đồng tăng thu của năm nay và năm sau để giải quyết các công trình cấp thiết của giao thông - Ảnh: CTV.

Không phải Bộ trưởng Bộ Tài chính mà lại là Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải nhấn nút đăng ký phát biểu tại phiên thảo luận chiều 28/10 về thu, chi ngân sách của Quốc hội.

Điều này cũng hơi bất ngờ, vì trong số 4 vị bộ trưởng phát biểu tại phiên thảo luận về kinh tế, xã hội buổi sáng, đã có “tư lệnh” ngành giao thông Đinh La Thăng.

Tại trung tâm báo chí, nhiều phóng viên bật máy ghi âm khi ông được mời đăng đàn.

Cho biết là sẽ nói rất ngắn, Bộ trưởng Thăng đề nghị nên xem xét lại tính toán giá dầu thô của năm 2011 và của cả năm 2012. Theo tính toán riêng của ông thì nếu tính đủ 115 đôla/thùng, tổng thu ngân sách của năm 2011 sẽ tăng thêm gần 30.000 tỷ đồng.

Còn với năm sau dự kiến là 85 đôla/thùng nhưng dự báo sẽ khoảng trên 100 đôla và tính theo hệ số an toàn khoảng 90 đôla/thùng thì sẽ tăng thêm được khoảng 11.500 tỷ đồng.

“Tổng số thu của hai năm khoảng 40.000 tỷ đồng dành để giải quyết các công trình trọng yếu cấp thiết của giao thông”, Bộ trưởng đề nghị, hội trường vang lên tiếng cười.

Không khí này có sự cộng hưởng từ diễn biến tại phiên họp buổi sáng, khi Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh dẫn ý kiến của đại biểu và dư luận là Chính phủ không cắt một đồng nào với các công trình của Bộ Giao thông Vận tải, vẫn để nguyên kế hoạch năm 2011, trong bối cảnh yêu cầu cắt giảm đầu tư công được đưa ra mạnh mẽ. 

Và, ngay sau đó Bộ trưởng Thăng  kêu gọi sự chia sẻ của các địa phương, khi ngành giao thông vận tải từ tháng 4 đã hết tiền, vì chủ yếu là sử dụng vốn ứng mà năm 2011 theo Nghị quyết 11 thì không ứng vốn nên không còn tiền để đầu tư.

Dự định sử dụng 40 nghìn tỷ đồng cũng được Bộ trưởng Thăng trình bày ngay với Quốc hội.

Một là dành cho 568 cầu yếu đều nằm trong chương trình và cần giải quyết ngay. 

Hai là dự án tách cầu đường sắt và cầu đường bộ hiện nay còn 10 cầu cũng đã có dự án quyết định triển khai nhưng tiền chưa có.

Ba là để các địa phương xử lý dứt điểm các công trình giao thông dở dang mà hiện nay đang gây rất nhiều bức xúc cho nhân dân ở hầu hết các địa phương.

Bốn là dành cho các công trình trọng điểm của giao thông, đặc biệt là dành cho hệ thống đường bộ cao tốc Bắc - Nam. 

Điều được bộ trưởng Thăng nhấn mạnh là chỉ có dành ưu tiên vốn thì đến năm 2020 mới hoàn thành được tuyến đường bộ cao tốc Bắc – Nam.

Đề xuất của Bộ trưởng Thăng đã khiến phiên thảo luận thêm thú vị, bởi ngay sau khi Phó chủ tịch Nguyễn Thị Kim Ngân đề nghị các đại biểu bình luận thêm, lập tức đã có phản hồi.

Cũng cần nói thêm lý do bà Ngân đưa ra đề nghị này là bởi, nếu khả năng tăng thu so với dự toán thì cũng có một số đại biểu đã đề nghị là phải thực hiện nghị quyết của Quốc hội, tức là dùng 30% số tăng thu để giảm bội chi ngân sách của năm 2011 xuống dưới 4,8% GDP.

Thể hiện quan điểm ủng hộ kiến nghị của Bộ trưởng Thăng, đại biểu Trần Du Lịch (Tp.HCM) kể lại câu chuyện ở nước Anh hồi thế kỷ 18 khi công nghiệp hóa như nước ta, ông bộ trưởng nông nghiệp đã ba lần liên tiếp trả lời làm giao thông, khi Quốc hội hỏi nếu đưa tiền thì ưu tiên làm gì.

Giao thông sẽ giải quyết mọi thứ, song đại biểu Lịch nói rằng ông hình dung nền tảng cơ sở hạ tầng của Việt Nam về giao thông so với tăng trưởng kinh tế trong 10 năm qua cũng giống như người béo phì từ bụng trở lên còn 2 cái chân như 2 cái que, thành ra không đứng được.

Nhấn mạnh thêm lần nữa là ủng hộ đề nghị Bộ trưởng Bộ giao thông, song đại biểu Lịch kèm theo 3 điều kiện.

Thứ nhất là ngành giao thông phải chống cho được tiêu cực trong xây dựng, đừng để xảy ra vụ việc như PMU, PCI sẽ mất niềm tin.

Điều kiện thứ hai là phải nâng cao năng lực quản trị dự án nguồn nhân lực, nếu chậm trễ, lôi thôi thì trảm tướng như Bộ trưởng đã làm.

Điều kiện thứ ba, trong xây dựng giao thông, nên đặt mục tiêu thời gian quan trọng hơn tiền, chậm tiến độ, chậm thời gian còn nguy hại hơn là mất tiền, nếu cần thiết thay đổi quy chế tiêu chuẩn đấu thầu. 

“Tôi kèm 3 điều kiện kiến nghị và ủng hộ Bộ trưởng”, đại biểu Lịch lần thứ ba nhấn mạnh hai chữ ủng hộ.

Phát biểu cuối cùng trong phiên thảo luận, Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Văn Phúc cũng tán thành với ý kiến của Bộ trưởng Thăng và đại biểu Lịch là phải ưu tiên đầu tư cho giao thông. 

Tuy nhiên, trước đó, bên cạnh một số phát biểu không bình luận gì về đề xuất của Bộ trưởng Thăng, thì vẫn còn ý kiến đồng tình với nhiều vị đại biểu đã thể hiện quan điểm trước khi đề xuất của Bộ trưởng được đưa ra. Đó là nếu vượt thu thì dành để kéo bội chi xuống.

Bởi vậy, câu trả lời cho một đề xuất rất cụ thể với cách tiếp cận được coi là khá mới mẻ của một vị bộ trưởng mới, vẫn đang còn để mở.

http://vneconomy.vn/20111028095024305P0C9920/ngan-sach-nghi-truong-va-bo-truong.htm

CHỦ ĐỀ LIÊN QUAN:

• Bộ Kế hoạch và Đầu tư
• Giá dầu
• Quốc hội
• Đinh La Thăng
• Bộ Giao thông Vận tải
• Nghị quyết 11
• Bùi Quang Vinh
• Trần Du Lịch
• GDP
• Thu ngân sách
• Đầu tư công
• Bộ Tài chính

Thảo luận(5 ý kiến)

(Các ý kiến bạn đọc được đăng tải không nhất thiết phản ánh quan điểm của Tòa soạn. VnEconomy có thể biên tập lại ý kiến của bạn nếu cần thiết)

• Quoc Toan
  07:53 (GMT+7) - Chủ Nhật, 30/10/2011
  Quan trọng nhất là bỏ đi tệ 5-15% đối với mỗi gói thầu. Đây là việc gần như được thừa nhận nhưng không thấy ai lên tiếng.
• Nguyễn Phước
  18:18 (GMT+7) - Thứ Bảy, 29/10/2011
  Ưu tiên giải quyết ngay các vấn đề của giao thông là hoàn toàn đúng đắn, Bộ Xây dựng và chính quyền các tỉnh thành cần chủ động phối hợp với Bộ Giao thông Vận tải để có quy hoạch hợp lý dọc các tuyến đường, có như vậy mới phát huy hết hiệu quả các dự án giao thông của chúng ta.
• NAM DŨNG
  18:03 (GMT+7) - Thứ Bảy, 29/10/2011
  Tôi rất đồng tình ý kiến của đại biểu Lịch. Phát triển giao thông và quy hoạch luôn phải đi trước để hỗ trợ cho các ngành khác phát triển theo. Hy vọng Bộ trưởng Thăng sẽ làm tốt công việc của mình cho dù chiếc ghế của bộ trưởng cũng rất "nóng".
• Việt Hùng
  12:09 (GMT+7) - Thứ Bảy, 29/10/2011
  Đại biểu Lịch nói rất trúng, trước tiên ngành giao thông phải gây dựng niềm tin.
• Bùi Văn Doanh
  22:23 (GMT+7) - Thứ Sáu, 28/10/2011
  Quá tuyệt vời khi Quốc hội ưu tiên đẩy mạnh đầu tư cho giao thông. Chỉ có giao thông tôt mới đẩy mạnh kinh tế do hàng hóa được thông thương.

01/09 Quản lý và điều hành thu, chi ngân sách còn nhiều hạn chế

07:11 | 01/09/2011

Kiểm toán Nhà nước vừa công bố kết quả kiểm toán năm 2010 và kết quả thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán năm 2009. Kết quả cho thấy, quá trình quản lý và điều hành thu, chi ngân sách đã có những chuyển biến. Tuy nhiên, công tác này vẫn còn tồn tại một số hạn chế đã lặp đi, lặp lại trong nhiều năm qua.

Kết quả kiểm toán năm 2010 về niên độ ngân sách năm 2009 được tổng hợp từ báo cáo của 420 cuộc kiểm toán. Qua kiểm toán, Kiểm toán Nhà nước cho rằng, quản lý và điều hành thu, chi ngân sách đã có những chuyển biến, góp phần quan trọng vào việc thực hiện thành công mục tiêu chống suy giảm kinh tế, duy trì tăng trưởng, bảo đảm an sinh xã hội. Phần lớn các đơn vị đã sử dụng ngân sách đúng quy định, các khoản chi không đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức giảm so với năm 2008. Tình trạng chi sai đối tượng, nội dung của các chương trình mục tiêu đã có chuyển biến, các sai phạm dần được khắc phục. Phân bổ vốn của các chương trình này cơ bản đúng định mức, đối tượng, nội dung và đã kịp thời hơn.

Tuy nhiên, qua kiểm toán, Kiểm toán Nhà nước đã phát hiện và kiến nghị tăng thu 4.904,4 tỷ đồng; xử lý giảm chi 2.462,7 tỷ đồng; nợ đọng phát hiện tăng thêm 697,7 tỷ đồng; các khoản phải nộp, hoàn trả và quản lý qua Ngân sách nhà nước 7.962,2 tỷ đồng. Lượng vốn từ ngân sách Nhà nước phải xử lý tài chính còn lớn là do ngay từ khâu lập dự toán thu, chi còn nhiều thiếu sót, hạn chế. Trong đó, việc lập dự toán thu xuất nhập khẩu không bảo đảm tỷ lệ tăng 5-7% theo quy định tại Thông tư số 54 của Bộ Tài chính. Đối với thu nội địa, một số địa phương đã có dự toán thu được Trung ương giao thấp hơn mức thực hiện năm 2008. Đương nhiên là con số trong thực hiện sẽ cao hơn với dự toán, là một thành tích của địa phương. Nhưng đây không phải là tin vui, mà là khoảng chênh của thành tích và khoảng chênh của lợi ích cục bộ. Do đó, công tác giám sát, kiểm soát việc sử dụng ngân sách nhà nước dẫn đến bị động bị động.

Tương tự, công tác lập và giao dự toán chi của các bộ ngành, địa phương cũng chưa khắc phục những thiếu sót từ năm trước như: lập dự toán chậm, dự toán một số nhiệm vụ chi lập thiếu cơ sở (không tập hợp đầy đủ từ dự toán của các đơn vị trực thuộc), thiếu thuyết minh...; giao dự toán cho một số đơn vị còn chậm, một số khoản chi lập và giao dự toán chưa sát yêu cầu nhiệm vụ nên khi thực hiện phải hủy dự toán, hoàn trả ngân sách hoặc chuyển nguồn sang năm sau. Một số địa phương phân bổ dự toán cho một số nội dung không có định mức, nhiệm vụ chi cụ thể. Bố trí vốn cho các dự án còn dàn trải, chưa phù hợp với thời gian, tiến độ theo quyết định đầu tư của dự án, chưa ưu tiên bố trí vốn thanh toán nợ, thậm chí bố trí vốn chưa bảo đảm đầy đủ căn cứ, thủ tục.

Trong công tác quản lý chi có nghịch lý là chi quản lý hành chính tăng thì các khoản chi cần bảo đảm tỷ lệ trong tổng chi ngân sách lại giảm. Cụ thể là chi sự nghiệp y tế giảm 8,7%, khoa học công nghệ giảm 13,2%, giáo dục, đào tạo và dạy nghề giảm 3,7%. Đặc biệt là tỷ lệ chi chuyển nguồn trong tổng chi ngân sách Nhà nước đã giảm so với năm 2008, chỉ ở mức 27,4%. Nhưng về số tuyệt đối thì vẫn tăng so với các năm trước. Đại diện Kiểm toán Nhà nước cho rằng, ngoài các khoản chuyển nguồn có lý do khách quan, thì số lượng khoản chuyển nguồn do triển khai chậm còn lớn. Như vậy, nhiều nhiệm vụ chi được giao chưa hoàn thành trong năm, làm giảm hiệu quả sử dụng ngân sách Nhà nước. Theo Phó chủ nhiệm Ủy ban Tài chính và Ngân sách Bùi Đặng Dũng, việc giải ngân vốn chậm không chỉ do năng lực thực hiện của địa phương, chủ đầu tư còn hạn chế. Một nguyên nhân khác của tình trạng này là do giao dự toán chậm, không giao hết kinh phí ngay từ đầu năm. Nguồn vốn thực hiện không được cấp sớm, chia làm nhiều lần nhỏ khiến địa phương, chủ đầu tư khó dốc sức để đẩy nhanh tiến độ, hoàn thành đúng các thời hạn đã đề ra. Trong bối cảnh điều kiện tài chính của nước ta còn hạn chế thì lượng chuyển nguồn lớn từ năm này sang năm khác là sự lãng phí cần sớm được chấn chỉnh.

Tình trạng chi thường xuyên vượt dự toán giao đầu năm tại các địa phương chậm được khắc phục. 31/32 tỉnh, thành phố được kiểm toán đều chi vượt dự toán chi thường xuyên được hội đồng nhân dân giao đầu năm, trong đó 9/32 tỉnh mức vượt trên 30%; 19/32 tỉnh, thành phố chi quản lý hành chính vượt trên 30% dự toán hội đồng nhân dân tỉnh giao. Tình trạng này xảy ra là do công tác lập dự toán chưa sát thực tế, việc quản lý sử dụng chi thường xuyên, chi tăng thu đều thiếu chặt chẽ, để xảy ra các sai phạm, gây lãng phí ngân sách. Và công tác ghi thu, ghi chi các khoản viện trợ, khoản thu để lại chi cho công tác quản lý qua ngân sách không được thực hiện kịp thời, đầy đủ. Đặc biệt, việc cho vay sai quy định, tạm ứng kéo dài nhiều năm, chậm hoặc chưa thu hồi tuy có giảm so năm 2008 (năm 2009 là 3.081,3 tỷ đồng, năm 2008 là 4.683 tỷ đồng) song còn xảy ra ở nhiều tỉnh, thành phố được kiểm toán (năm 2008 có 12/37 tỉnh; năm 2009 có 18/32 tỉnh). Một số bộ, ngành còn số dự nợ phải thu lớn, kéo dài, trong khi, ngân sách Nhà nước vẫn phải đi vay để trả lãi.

Những hạn chế trong công tác quản lý và điều hành thu, chi ngân sách được Kiểm toán Nhà nước phát hiện trong Báo cáo kiểm toán năm 2010 về niên độ ngân sách năm 2009 không mới. Song không thể xuê xoa với các hạn chế, bất cập này. Các bộ, ngành, địa phương cần nghiêm túc tiếp thu và khắc phục trong quá trình quản lý, điều hành thu, chi ngân sách theo kiến nghị, kết luận của Kiểm toán Nhà nước. Bởi việc chuyển nguồn, chi vượt dự toán, sử dụng sai mục đích… đều là lãng phí trong sử dụng ngân sách nhà nước. Với điều kiện tài chính còn hạn chế của nước ta, thì từng sự lãng phí nhỏ đều phải kịp thời khắc phục, không nên lặp đi, lặp lại như hiện nay.

Hải Thanh

03/11 ĐBQH Phạm Phương Thảo (TP Hồ Chí Minh):Trung ương cần tiếp tục giúp địa phương tháo gỡ những khó khăn về cơ chế, chính sách, thủ tục hành chính

03/11/2010

Kết quả thực hiện nhiệm vụ ngân sách nhà nước năm 2010 có điểm đáng ghi nhận là tăng thu đạt trên 58.000 tỷ và giảm được bội chi so với dự toán, từ 6,2% xuống còn 5,9%. Về nhiệm vụ thu - chi ngân sách năm 2011, tôi cho rằng, cần thực hiện với tinh thần “tích cực trong thu, tập trung tiết kiệm trong chi”.

TP Hồ Chí Minh là một trong những địa phương có nguồn thu lớn. Chúng tôi cũng xin hứa sẽ quyết tâm thực hiện nhiệm vụ được giao là tăng thu 22%, tương đương với trên 20.000 tỷ đồng. Theo đó, năm 2011, TP Hồ Chí Minh phấn đấu tăng thu trên 1 tỷ USD. Tuy nhiên, về phía Trung ương cũng cần tháo gỡ giúp địa phương những khó khăn về cơ chế, chính sách, thủ tục hành chính. Vừa qua, chúng ta thực hiện rà soát các thủ tục hành chính. Các địa phương, trong đó có TP Hồ Chí Minh đã rà soát, cắt giảm thủ tục gây phiền hà cho người dân và doanh nghiệp. Còn phần của Trung ương, tôi thấy trên cơ sở rà soát, Trung ương sẽ xử lý nhanh để giảm những thủ tục hành chính. Những vấn đề về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách Nhà nước hiện nay còn mất nhiều thời gian. Thời gian phê duyệt ngân sách cho một dự án còn tính bằng năm trở lên. 

Về cơ chế chính sách cũng vậy, một số quy định trong văn bản luật, nghị định còn gây cản trở, ảnh hưởng đến nguồn thu. Ví dụ Nghị định 69 của Chính phủ ban hành năm 2009 về việc thu tiền sử dụng đất theo giá thị trường, tôi thấy ở tất cả các trường hợp thu đều có những bất cập. Đối với người dân là diện tích ngoài hạn mức lấn chiếm tính theo giá thị trường đang gặp nhiều khó khăn về phương pháp tính và nghĩa vụ của người dân. Đối với tổ chức doanh nghiệp, mặc dù đã bỏ tiền đền bù theo giá thị trường nhưng theo Nghị định 69 thì họ phải đóng tiền sử dụng đất theo giá thị trường một lần nữa. Dẫu rằng phần đóng này có khấu trừ theo giá Nhà nước song như vậy cũng gây khó khăn cho các doanh nghiệp và gây ách tắc trong việc thu tiền sử dụng đất cho các địa phương, kể cả việc thúc đẩy đầu tư... Tôi đề nghị Chính phủ xem xét, sửa đổi Nghị định 69 năm 2009.

Về phân cấp nguồn thu, tỷ lệ điều tiết, tôi nghĩ, việc này sẽ cố gắng thực hiện theo phân chia nhưng cần tính toán phân chia cho khoa học, tinh thần là nước lên, thuyền lên; giúp các địa phương có điều tiết thì sẽ có điều kiện đầu tư phát triển và nuôi dưỡng nguồn thu. Ví dụ ở TP Hồ Chí Minh,  năm 2011, nhiệm vụ thu sẽ tăng 22%, còn chi tăng 4,5%. Như vậy là nước cũng có lên nhưng thuyền lên ít quá. Thành ra, tôi nghĩ rằng cũng nên xem xét vấn đề này. Tỷ lệ điều tiết ở TP Hồ Chí Minh giảm dần, như năm 2003 điều tiết phần phân chia còn lại là 33%; đến năm 2004, chỉ một năm sau, thì tỷ lệ điều tiết giảm ngay 3%, còn 29%; năm 2006 giảm còn 26% và dự kiến năm 2011 sẽ giảm còn 23%. Tôi nghĩ là rất khó khăn cho TP Hồ Chí Minh. Không biết các địa phương, các thành phố lớn trên thế giới có được điều tiết với tỷ lệ này không? Tôi hỏi một số chuyên gia thì họ trả lời là không ai điều tiết thấp như vậy. .