01/06 "Nỗi buồn chiến tranh" về NXB Trẻ trọn đời

Thứ Tư, 01/06/2011 10:56

(TT&VH) - Sau hơn 20 năm kể từ lần in đầu tiên mang tên Thân phận tình yêu, tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh của nhà văn Bảo Ninh vừa được NXB Trẻ mua bản quyền trọn đời. Được biết, NXB Trẻ mua bản quyền Nỗi buồn chiến tranh từ trước khi nhà văn Bảo Ninh nhận giải thưởng Châu Á tại Nhật cho tác phẩm này vì những đóng góp văn hóa. Nói thế để thấy, NXB Trẻ không phải mua Nỗi buồn chiến tranhnhằm ăn theo sự kiện tác phẩm này vừa đoạt giải quốc tế.

Tại sao một tiểu thuyết đã có chỗ đứng trong lòng người đọc, được tái bản rất nhiều lần, tức là được đọc gần như “cũ mèm”, lại được mua bản quyền trọn đời?

Nhà thơ Phạm Sỹ Sáu - Phụ trách Khai thác tác quyền trong nước của NXB Trẻ, chia sẻ với TT&VH: 

- Nỗi buồn chiến tranh đã được phát hành hơn 20 năm, tôi nghĩ đã bán được hàng vạn bản tiếng Việt, nói theo ngôn ngữ của giới làm sách là đã khai thác “nhừ” ra rồi. Nhưng NXB Trẻ vẫn tiến hành ký kết khai thác lâu dài vì cho rằng đây là tác phẩm có thể có đời sống lâu hơn nữa trong lòng bạn đọc, còn có nhiều người cần đọc và muốn đọc để hiểu thêm về cuộc chiến tranh đã qua. 

Thực tế là NXB Trẻ trong kế hoạch phát triển nguồn sách của mình, đã nhắm đến việc tổ chức một tủ sách của các tác giả Việt Nam, với tiêu chí là mỗi tác giả sẽ giới thiệu một tác phẩm ưng ý nhất của mình. Trên lộ trình đó, NXB Trẻ nhận được sự hưởng ứng nồng nhiệt của nhà văn Bảo Ninh và anh cũng là người đầu tiên tham gia góp sách của mình vào tủ sách. 

* Nỗi buồn chiến tranh đã đoạt nhiều giải thưởng lớn, được dịch và giới thiệu ở 18 quốc gia trên thế giới. NXB Trẻ mua bản quyền tiểu thuyết này có phải vì muốn “ăn theo” danh tiếng của cuốn sách? 

- Như chúng tôi đã trình bày, NXB Trẻ làm bộ sách này là muốn gìn giữ cho thế hệ mình và thế hệ mai sau những tác phẩm được xem là ưng ý nhất của mỗi tác giả văn học Việt Nam. NXB Trẻ làm với tâm nguyện “gìn giữ cho muôn đời sau”, nhưng trước mắt vì khả năng tài chính có hạn, chúng tôi không thể cùng lúc ký nhiều hợp đồng dài hạn với nhiều tác giả nên đành làm từng bước. Trước hết là với các nhà văn đang còn sống, đã thành danh, kế tiếp là với những tác giả đã quá vãng. 

NXB Trẻ là một doanh nghiệp, dĩ nhiên chúng tôi phải đặt yếu tố lợi nhuận vào trong việc tổ chức tủ sách này. Nhưng tuyệt đối không phải chỉ vì lợi nhuận, cho nên việc “ăn theo” danh tiếng của nhà văn hay tác phẩm của họ, theo chúng tôi là chưa ổn, chưa đúng với bản chất của sự việc. Chúng tôi mong muốn, rồi đây độc giả sẽ có nhiều cơ hội đọc được tác phẩm ưng ý nhất của tác giả mà mình ưa thích. Đấy mới là mục tiêu mà chúng tôi hướng tới. 

Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh vừa được NXB Trẻ ấn hành  và nhà thơ Phạm Sỹ Sáu

* Được biết, Nỗi buồn chiến tranh mở đầu cho tủ sách “Mỗi nhà văn - một tác phẩm”. Có phải ngoài Bảo Ninh, NXB Trẻ cũng sẽ mua bản quyền trọn đời nhiều tác phẩm của các nhà văn khác? 

- Mua bản quyền trọn đời một tác phẩm của một nhà văn là bài toán kinh doanh chưa có lời đáp chính xác. Nhưng để bảo đảm cho việc thực hiện mục tiêu của tủ sách, chúng tôi vẫn đang tiếp tục bàn bạc, thỏa thuận với từng tác giả về những tác phẩm cụ thể. Trước mắt nếu chưa nhượng quyền trọn đời được, chúng tôi cũng sẽ nhận nhượng quyền có thời hạn dài, như 5 - 10 năm hay lâu hơn nữa là tùy sự thỏa thuận. 

* Về tủ sách “Mỗi nhà văn - một tác phẩm”, như tên gọi thì mỗi nhà văn chỉ có thể góp mặt trong tủ sách này một tác phẩm duy nhất. Vậy cách thức chọn lọc “tác phẩm duy nhất” ấy sẽ ra sao, thưa ông? 

- Trước hết, nhà văn sẽ giới thiệu tác phẩm mà mình tâm đắc nhất trong suốt một đời cầm bút. Khi nhận được tác phẩm do chính nhà văn giới thiệu, NXB Trẻ có một bộ phận thẩm định, đánh giá và sẽ đi đến quyết định để trao đổi cùng tác giả về phương thức khai thác phù hợp nhất, có lợi cho cả bên giữ bản quyền và bên khai thác bản quyền. Chúng tôi luôn mong muốn tủ sách sẽ ngày càng phát triển, ngày càng có nhiều tác giả tham gia. 

* Để góp mặt vào “Mỗi nhà văn - một tác phẩm”, nhất định là tên tuổi nhà văn phải danh tiếng và tác phẩm đã được thời gian thẩm định. Vậy các nhà văn trẻ có được “dự phần” vào tủ sách này không? 

- Theo tôi, vấn đề ở đây không phải là trẻ già, mà là chất lượng tác phẩm có được thời gian thẩm định hay chưa. Để làm việc đó không phải dễ, chúng tôi phải từng bước tiến hành. Trong tủ sách sẽ có sách của người đang sống và người đã qua đời, có sách của người tham gia hai cuộc kháng chiến, người sinh ra trong thập kỷ 50 thế kỷ 20... Tại sao lại không có sách của người thuộc thế hệ 6X, 7X nếu nó thực sự là tác phẩm đã được khẳng định?! 

* Xin cảm ơn ông đã chia sẻ!

Nỗi buồn chiến tranh giá bao nhiêu?  Tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh (giá bìa 93.000 đồng) vừa được NXB Trẻ ấn hành vào đúng dịp nhà văn Bảo Ninh trở thành người Việt Nam đầu tiên nhận giải Châu Á tại Nhật. Ngoài phần nội dung tiểu thuyết, nhà văn Bảo Ninh có bài tự thuật về nghề văn, cùng các nhận định trong và ngoài nước về tiểu thuyết này.  Xét theo nghĩa “mua bán” thuần túy, TT&VH cố tìm hiểu xem NXB Trẻ đã mua bản quyền Nỗi buồn chiến tranh bao nhiêu tiền? Tuy nhiên, những người có trách nhiệm ở NXB Trẻ đều từ chối trả lời câu hỏi này, vì theo họ đó là “bí mật kinh doanh”.  Việc mua bản quyền tác phẩm ở ta từng diễn ra, chẳng hạn như bài thơ Màu tím hoa sim của Hữu Loan từng được một doanh nghiệp mua với giá 100 triệu đồng. Cũng chính doanh nghiệp này đã bỏ ra 100 triệu đồng mua 10 nốt nhạc “Tôi yêu tiếng nước tôi từ khi mới ra đời” của Phạm Duy.  Một bài thơ hay 10 nốt nhạc đã được mua với giá 100 triệu đồng, thì một cuốn tiểu thuyết dày hơn 300 trang như Nỗi buồn chiến tranh sẽ được mua bao nhiêu? Câu hỏi này vẫn là “bí mật”.

Hoàng Nhân (thực hiện)

22/05 Nhà văn Phạm Ngọc Tiến và những chuyện thật như đùa

Tác giả: DI LI

Bài đã được xuất bản.: 22/05/2011 05:00 GMT+7

Phạm Ngọc Tiến nhiều bạn thân, lại yêu rượu như bạn, bạn bè cũng yêu anh, rượu chắc cũng yêu anh, nên thể tất không thể không ghép hai thứ ấy lại với nhau. Chuyện say của Phạm Ngọc Tiến có nhiều giai thoại, thật như đùa, đùa như thật, khiến tôi không biết có nên tin hay không.

Mấy bận đầu gặp nhà văn Phạm Ngọc Tiến, tôi cứ gãi đầu gãi tai hoài. Chả là thoắt cái lại có người tiến đến gọi anh là bố. Rồi bố con trao đổi công việc gì đó có vẻ rất quan trọng chứ không chút nào bỡn cợt. Con cái, người nào người ấy to lớn kềnh càng, mặt mũi già nua có phần gần bằng bố. Biết ý, Phạm Ngọc Tiến giới thiệu: "Con nuôi của anh đấy".

Ra thế, tôi thở phào áng chừng hiểu. Nhưng con nuôi nhiều quá, lại toàn con nổi tiếng, trong ấy có nhà thơ Bình Nguyên Trang, nhà văn Nguyễn Quỳnh Trang... rồi cả Nguyễn Anh Vũ biên tập viên NXB Văn học, số cân ngót tạ, có thể nhấc bổng bố nuôi lên trời vẫn cung cúc một điều bố, hai điều con.

Kẻ ngộ miệng bảo Phạm Ngọc Tiến như mẹ mìn, không biết bày trò gì mà lắm con nuôi đến thế. Có bận, tôi đề nghị nếu có thể thì cho tôi... tham gia đội con nuôi với. Phạm Ngọc Tiến trợn mắt, ý chừng con cái đã đông, không phải người nào cũng dễ dàng có suất, và dứt khoát không muốn thu nhận thêm đứa con nào nữa, nhất là một kẻ như tôi.

Phạm Ngọc Tiến có một điều ngộ nghĩnh là trí tưởng tượng bẩm sinh của một nhà văn khiến anh rất hay liên tưởng đến một câu chuyện qua những hiện tượng rất nhỏ.

Nhiều bận, Phạm Ngọc Tiến kể say sưa trầm bổng về một câu chuyện có đầu, có kết, có thoại, có chi tiết gay cấn đàng hoàng. Riết rồi tôi hỏi truyện ấy in trong tập nào thì người kể chuyện bảo chỉ vừa mới nghĩ ra đây thôi, nói đoạn lại "Anh cho em cái cốt truyện ấy đấy, tha hồ mà viết". Phạm Ngọc Tiến giắt lưng vô số cốt truyện và thỉnh thoảng lại đem... cho.

Cho chẳng biết có ai nhận không nhưng nhiều cốt truyện hay cứ treo lơ lửng ở những quán bia mà chính chủ cho đến giờ vẫn chưa thèm viết. Nhiều tác phẩm của Phạm Ngọc Tiến gây kịch tính ở cách lật ngược vấn đề, nhân vật truyền hình cũng mang nhiều nét đặc trưng hóm hỉnh của tác giả kịch bản như Quềnh, Tòng, Khuếnh, Ló, Dỏ... Văn là người.

Nhớ có lần đúng đợt cúm gà, anh bảo mình vừa đi thăm trại gà về xong. Tôi giật nảy mình theo phản xạ hơi lùi ra xa, nhăn mặt kêu nhỡ đâu lây cúm từ gà thì sao. Anh bảo: "Có mà chủ trại nó sợ anh lây cúm sang gà của nó ấy. Khi vào bắt anh mặc quần áo bảo hộ kín từ đầu đến chân cho đỡ dây bẩn trại gà".

Năm rồi gia đình anh xây nhà mới. Ròng rã gần năm trời, Phạm Ngọc Tiến thuê một căn nhà cấp bốn để lấy chỗ vừa đặt laptop viết kịch bản truyền hình vừa trông công trình. Hỏi thăm hôm nay anh có đi làm hay không thì nhà văn kêu lên: "Làm gì có... quần mà đi làm".

Là vì nóng nực nên anh chỉ vận xà lỏn để chỉ đạo việc xây dựng cho tiện, suốt tháng như thế, quần áo chắc vứt lộn xộn đi đằng nào mất. Mùa hè có hôm nóng đến 39oC, lại còn nghe tin chủ công trình vừa bị ngã gãy chân, tôi hình dung nhà văn quay ra quay vào trong túp lều không máy lạnh mới phàn nàn rằng sao anh không mua căn hộ chung cư mà ở cho tiện, cớ gì phải trông nom gạch vữa khổ thế.

Phạm Ngọc Tiến bảo không, chung cư nào mà được ở ven hồ thế này, một mình một cõi rộng thênh thang, rồi ngôi nhà này sẽ có phòng làm việc riêng hoành tráng, cả bể sục nữa, khác gì biệt thự. Rồi trong lúc mơ về ngôi nhà tương lai, Phạm Ngọc Tiến cằn nhằn, mà tôi hình dung ở đầu dây bên kia anh đang vã mồ hôi trong căn hộ thuê tối om và ẩm thấp: "Đây này, giờ mà có gã nào già rồi còn bỏ vợ đi lấy vợ hai thì cũng chỉ đến ở trong cái nhà thế này thôi. Vợ trẻ con thơ, khổ, rồi lại xách nước đi rửa đít cho con".

Tôi lại cười ngất, không biết vì cơn cớ gì mà anh lại có ngay một sự liên tưởng kỳ quặc như thế. Có lẽ đâu anh đang tự hình dung ra mình, lỡ có yêu cô gái trẻ, bị vợ đuổi ra khỏi căn biệt thự trong mơ ven hồ, rồi đèo bòng vợ mọn con thơ trong ngôi nhà cấp bốn tạm bợ, quay trở lại thời kỳ bao cấp, chỗ ở chật hẹp thiếu điện thiếu nước v.v...

Nhà văn Phạm Ngọc Tiến trong một lần... đóng phim,Ảnh: Blog Phạm Ngọc Tiến

Phạm Ngọc Tiến dường như bị ám ảnh bởi điều ấy, thời ấy, và tôi có thể đọc thấy nó trong những tác phẩm của anh. Thời gian gần đây, anh viết ít đi vì bao nhiêu thời gian dồn hết cho việc chuyển thể, từ tiểu thuyết của các tác giả, thành kịch bản phim truyền hình. Người ta biết nhiều đến anh lại qua cái tên xuất hiện trên màn ảnh nhỏ của Chuyện làng Nhô, Đất và người, Ma làng, Gió làng Kình, Chuyện phố phường... Có lẽ giống như nhiều nhà văn khác, sự mưu sinh đã khiến anh phải kìm hãm niềm đam mê sáng tác lại.

Cách đây nhiều năm, Phạm Ngọc Tiến hay nhắc đến chuyện ô tô. Anh chăm chỉ đi học lái xe, thi lấy bằng, rồi cũng mua được xe. Xe xịn hẳn hoi. Anh yêu chiếc xe lắm, âu yếm chăm chút như bà mẹ mới sinh con so, thấy vệt phân chim trên cốp cũng phải lau chùi cho sạch.

Phạm Ngọc Tiến đi xe máy hay gặp tai nạn, cũng là vì những cuộc nhậu triền miên khiến anh không còn phân biệt được đâu là đất, đâu là trời. Đến khi có xe hơi, trong cốp xe luôn để sẵn can rượu, hà cớ gì mà không va quệt cho được.

Đi xe máy va quệt thì tự mình gãy chân, xe hơi va quệt chân tay không sao nhưng mỗi lần cho "cục cưng" vào "bệnh viện xe hơi" cũng mất ngót chục triệu, lại có bữa cán người như chơi. Thỉnh thoảng lại nghe Phạm Ngọc Tiến gọi điện giọng buồn so, thông báo hôm qua anh vừa bị quệt xe. Riết rồi thấy anh đi... xe đạp, bảo luyện tập cho khỏe người, nhưng tôi ngờ rằng anh tông xe nhiều quá đâm sợ, xe quẳng cho vợ đi, bốn bánh thay thế bằng hai bánh đạp chân.

Bận ấy chúng tôi có cuộc tọa đàm, cuối buổi liên hoan ở mạn Hồ Tây, Phạm Ngọc Tiến bảo đi trước. Lát sau ngang qua khu chợ Hàng Da, tôi và nhà văn Đặng Thiều Quang phóng xe máy vù vù, thấy tác giả của Tàn đen đốm đỏ đội mũ tai bèo, túi dết bắt chéo đang guồng chân đạp xe phía đằng sau. Chẳng ai dám cười, phóng xe đi trước thì áy náy, mà cứ tà tà đi song song với ông đội mũ tai bèo giữa lúc phố phường đang nghẽn tắc cũng chẳng ra làm sao. Phạm Ngọc Tiến phẩy tay, giọng đã theo nhịp đạp: "Đi trước... đi trước đi!".

Hai năm sau khi tậu xe hơi thì Phạm Ngọc Tiến báo xây nhà. Anh thông báo tiến độ thi công một cách hào hứng, cầu thang thế nào, bồn tắm ra sao. Tôi biết ngôi nhà là tâm huyết và mơ ước của nhà văn. Bữa ấy tôi đến tham quan sau khi nhà khánh thành đã lâu.

Ngôi nhà nằm ven bờ nước, rộng thênh thang với phòng khách có cửa sổ trắng to tướng trông ra hồ, nhạc Trịnh bật réo rắt. Anh dẫn khách vào từng căn phòng, tầng thượng có bể sục Jacuzzi ngang khách sạn năm sao, phòng làm việc riêng trên tường treo chiếc bi đông nước bằng nhôm đã tróc lở từ thời còn trong quân ngũ, buồng tắm để sẵn chiếc kính mà khi đeo lên mắt thì có hai ngọn đèn sáng quắc hai bên gọng, ấy là kính để đọc sách.

Dường như lúc nào nhắc đến Phạm Ngọc Tiến thì tôi cũng muốn mỉm cười. Ngay cả đồ đạc trong nhà anh cũng hồn nhiên và ngộ nghĩnh như chủ nhân của nó vậy.

Thời hoàng kim của Phạm Ngọc Tiến (mà nhà văn Nguyễn Quang Lập gọi là "thời huy hoàng say" trong một bài viết chân dung cùng nhan đề về ông bạn vàng) có lẽ không khi nào không thấy anh bên những tiệc rượu khi ngớt giờ làm việc.

Phạm Ngọc Tiến nhiều bạn thân, lại yêu rượu như bạn, bạn bè cũng yêu anh, rượu chắc cũng yêu anh, nên thể tất không thể không ghép hai thứ ấy lại với nhau. Chuyện say của Phạm Ngọc Tiến có nhiều giai thoại, thật như đùa, đùa như thật, khiến tôi không biết có nên tin hay không.

Nhưng tôi biết nhiều năm, cứ đêm giao thừa Tết Tây là anh lại hay ra biển, với bạn hoặc một mình. Lúc ấy anh gọi điện, với những câu chuyện bất tận không đầu không cuối, sau vài lần kinh ngạc thì tôi quen tính, biết đầu dây bên kia sau vài ly rượu đang tưởng gió biển là gió quạt nhà mình, nếu có bận việc gì mà đặt máy đó để đằng kia tự độc thoại rồi nhấc lên nghe tiếp chắc cũng không sao.

Trong những lúc say, bản tính thật của con người thường trỗi dậy nhiều nhất, ấy là lúc nhà văn quên mất cuộc đời không phải lúc nào cũng được phép hào phóng của mình, mới mở ví phân phát cho các cô phục vụ. Mỗi cô được một tờ bạc mệnh giá cao nhất, phát cho kỳ sạch ví mới thôi. Sáng sau hỏi bạn, quái thật, sao tiền để trong ví nhiều thế mà rơi đâu mất cả rồi.

Nhưng thời gian sau này, thấy anh uống rượu thưa dần, chỉ còn dám uống rượu vang. Thì khắp văn giới đều biết Phạm Ngọc Tiến mắc bệnh tiểu đường. Ông Trời thường như thế, rất thích lấy đi của người ta những gì yêu thích nhất. Rượu lại là kẻ thù của căn bệnh chết người này.

Nhà văn Phạm Ngọc Tiến. Ảnh: Thế giới điện ảnh

Trong hai thứ rất tệ thì đành chọn một phương án đỡ tệ hơn. Anh bắt đầu đi tập yoga, ngồi với bạn chỉ trò chuyện và uống cầm chừng. Nhưng nhìn bạn uống tì tì mà mình phải nhịn thì rõ là sinh lòng đố kỵ. Phạm Ngọc Tiến chọn thêm phương án thứ ba: Quyết không gặp bạn nữa.

Kiêng cữ tuyệt đối như thế, con người anh bỗng dưng trở nên là lạ, khang khác với những người từng quen biết. Đến nơi làm việc của anh, giờ không còn thấy anh khoe các loại rượu thuốc, khoe cả với tôi - người chẳng đụng đến một giọt rượu bao giờ, mà chỉ còn nghi ngút mùi thuốc bắc.

Đang nói chuyện qua điện thoại cũng nghe cuống quýt: "Thôi nhá, anh phải đi tắt ấm thuốc bắc", rồi cúp máy cái rụp. Có ai rủ đi ăn trưa thì bảo thôi tôi còn phải uống thuốc bắc cho đúng giờ. Từ bận có nhà mới, dường như anh càng không muốn rời khỏi nhà. Anh bảo anh đang nghiên cứu đạo Phật, giờ đã "tận diệt" hết mọi ham muốn, chỉ còn mỗi... tham sân si thôi (?!).

Chẳng biết Phạm Ngọc Tiến đắc đạo đến chừng nào mà anh tiết lộ 5 năm nữa sẽ cho ra đời hai cuốn tiểu thuyết, trong đó một cuốn sẽ là... "bom sex". Hỏi tại sao không viết ngay, bảo còn phải nghiên cứu thêm triết lý nhà Phật. Nói chuyện với Phạm Ngọc Tiến thường là thế, không biết đâu là thật, đâu là giả, cuối cùng chỉ còn lại nụ cười.

Phạm Ngọc Tiến từng nói rằng: "Tôi chỉ là nhà văn thuộc về số đông các nhà văn, nghĩa là hành nghề văn chương một cách chính đáng, yêu thích, có thể thuần túy hoặc trong các lĩnh vực lân cận, chứ không thuộc các nhà văn số ít. Họ là những người hiếm hoi có thể để lại dấu ấn trong nền văn học. Tôi cũng không đặt mục tiêu phải trở thành nhà văn lớn".

Nhưng tôi biết ám ảnh văn chương vẫn đeo đuổi anh hàng ngày, hàng giờ. Khả dĩ mất đi những niềm yêu thích là rượu và bạn rượu, có thể chăng âu cũng là điều may mắn. Để rồi trong ngôi nhà ven hồ, anh sẽ lại tiếp tục dồn tâm sức cho một trong những tình yêu lớn là văn học.

Phạm Ngọc Tiến luôn khát khao được học giỏi tiếng Anh. Nhưng từ lúc đầu lên cơ quan anh nhìn thấy chữ "Passport", "Can you help me?" trên bảng trắng, mà anh giải thích rằng đang chăm chỉ tự học tiếng Anh để đi nước ngoài cho chủ động, năm sau đến vẫn thấy nguyên những chữ ấy trên bảng, chưa thêm được chữ nào.

Tuần trước, anh nhờ tôi gọi điện giùm đến đại sứ quán để trao đổi vài câu với tùy viên về việc cấp thị thực sang châu Âu. Hẹn để đưa máy nói chuyện nhưng điện thoại của tôi sáng ấy lại trục trặc sao đó nên tôi cũng không gặp được anh. Khi đã liên lạc được, tôi áy náy quá bảo làm thế nào bây giờ.

Anh lại phẩy tay qua điện thoại, chắc thế: "Anh tự gọi rồi, nói chuyện được rồi, nó hiểu". Tôi kinh ngạc: "Làm sao mà người ta hiểu được anh?". Bảo: "Anh tự giới thiệu: I am Phạm Ngọc Tiến. I am a writer.". "Vâng, rồi sao nữa?". "Nó à lên rồi nói tiếng Việt, hóa ra nó biết tiếng Việt".

Ba hôm sau thì Phạm Ngọc Tiến bay sang Cộng hòa Séc. Giờ chắc anh đang nói chuyện rất rôm rả bằng một thứ ngôn ngữ riêng nào đó của Phạm Ngọc Tiến bên trời Âu.

• Di Li (An ninh Thế giới)
• 
  

18/02 Nguyễn Ngọc Tư: 'Tôi điên không đều'

Chân dung
Thứ hai, 18/02/2008, 09:55

Trần Hoàng Thiên Kim “... Tôi điên không… đều. Có những lúc viết tỉnh trân, và những cái viết ra từ lúc tỉnh hay điên tôi đều trân trọng như nhau” - tác giả "Cánh đồng bất tận" tâm sự. - Năm Đinh Hợi vừa qua, chị đã mang những "đứa con tinh thần" chu du sang xứ Hàn và bước đầu gây được ấn tượng tốt. Theo nhận định của tờ Korea Herald thì việc phát hành cuốn "Cánh đồng bất tận" tại Hàn Quốc qua bản dịch của Ha Jae-hong (NXB Asia Publishers) đánh dấu bước quan trọng trong việc giới thiệu một nhà văn hàng đầu của Việt Nam nổi tiếng về những đề tài gây sốc với một bút pháp độc đáo. Chị nghĩ sao về điều này? Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư. - Họ có nói nhầm về một nhà văn nào đó không vậy trời? Thứ nhất, tôi không phải ở hàng đầu. Thứ hai tôi cũng không viết những đề tài gây sốc. "Vụ" bút pháp độc đáo tôi cũng hơi… nghi ngờ. Bỗng dưng nhận nhiều hoa quá tôi cũng… ngại, sợ người ta tặng nhầm, rồi mai mốt đòi lại, thì quê. - Chị có tự tin trước đông đảo bạn đọc và văn giới ở xứ Hàn? - Tôi chỉ tự tin khi có ông… phiên dịch đứng gần. Xin lỗi, tôi nói đùa. Bảo rằng mình tự tin thì thấy hơi ngạo, nhưng quả thật tôi có một chút. Nền văn học Hàn Quốc tôi không tiếp xúc nhiều, tức là mình không… ngợp, tức là mình… điếc nên thấy súng cũng làm ngơ. - Tác phẩm văn chương đích thực nào cũng có chỗ đứng trên văn đàn, khi viết "Cánh đồng bất tận" chị có nghĩ rằng, nó sẽ là tấm vé mang chị đi khắp thế giới? - Chắc là không. Nếu có thì tôi sẽ viết bằng tiếng Anh, với trình độ vỡ lòng của mình, đã đổi tên nhân vật Nương thành Julia, và bối cảnh sẽ diễn ra ở bang Texas của Mỹ. - Chị nghĩ sao về "cái bóng" lớn của "Cánh đồng bất tận" khiến chị khó vượt qua chính mình? - Tôi chỉ sợ cái bóng của Cánh đồng bất tận quá lớn đến nỗi người đọc sẽ không nhìn thấy tôi. Trên cuộc hành trình của đời mình, tôi tình cờ rẽ vào một con đường nhỏ, tình cờ dựng cái rào, rồi thấy việc trèo qua cái rào do chính mình dựng lên là vô lý, nên tôi bỏ ngang, lại tiếp tục tìm một con đường khác, nhưng bạn đọc thì cứ chờ tôi mãi ở cuối cái đường có rào kia, bạn đọc không quan tâm tôi đã đi tới đâu, đã làm được gì. - Khi "Cánh đồng bất tận" mới đăng tải, chị từng trả lời rằng, chị đã "nhón chân hái trái ở một cành quá cao". Bây giờ bình tâm lại, qua những thăng trầm mà "cánh đồng" đã gặp phải, chị thấy thế nào? - Vẫn thấy… mỏi những đầu ngón chân. Vẫn thấy xa lạ khi đọc lại những gì mình viết, tự hỏi cơn điên nào đã khiến mình viết ra những dòng này. - Chị thường viết trong "cơn điên" hay là những lúc tỉnh táo? - Tôi điên không… đều. Có những lúc viết tỉnh trân, và những cái viết ra từ lúc tỉnh hay điên tôi đều trân trọng như nhau. - Mỗi nhà văn đều phải làm mới mình. Nguyễn Ngọc Tư thì sẽ không còn là Nguyễn Ngọc Tư khi bóc mình ra khỏi miệt vườn, sông nước của Nam Bộ, của mảnh đất Cà Mau yêu thương. Hai điều này nghe có vẻ mâu thuẫn nhau, nhưng liệu khi đã "chán" bóc tách mãi về miền quê của mình, chị có ý định sang cải tạo một vùng "kinh tế mới"? - Tôi sẽ nghĩ đến điều đó sau khi đã "chán bóc tách mãi về miền quê của mình". Bây giờ thì chưa, cái cảm giác mình chỉ chạm tới lớp áo ngoài của miền đất này khiến tôi nghĩ mình sẽ ở lại lâu. - Có rất nhiều người thích cái giọng văn mượt mà tình cảm của chị trong mỗi trang viết thấm đẫm tình người. Tuy nhiên, có người lại cho rằng, giọng văn chị cứ đều đều mà không tạo được một điểm nhấn nào đó gây bất ngờ hoặc nó dữ dội theo kiểu "hip - hop" hiện đại. Có bao giờ chị tự lý giải về cái "tạng" văn của mình và thay đổi nó không? - Có nhiều quán nước trong thành phố mà tôi đang sống. Để gặp bạn bè văn nghệ, tôi chạy tới quán gần cơ quan mình. Để có một chỗ yên tĩnh chuyện trò cùng khách, tôi chọn một quán nằm sâu trong hẻm nhỏ. Và những khi tôi muốn một mình, tôi đến cái quán nhỏ nằm ở góc đường. Tôi cảm ơn những cái quán đã cho tôi nhiều lựa chọn. - Chị gặp phải những áp lực như thế nào trong khi viết, ví như, mình đã thành công, và bây giờ mình không được phép thất bại? - Tôi cho phép mình sai sót, bởi nghĩ không có gì là hoàn hảo hết. Trên con đường lên núi, đôi khi tôi muốn dừng lại nghỉ chân, và gắng giữ mình đừng bao giờ bị lùi bước. Càng lên cao, càng vắng người, càng cô đơn. Nhiều khi tôi sợ. - Chị từng nhận chị là người cô đơn trong cõi văn này. Hai cái "sự cô đơn" này khác nhau nhiều không? - Cô đơn có bao nhiêu dạng? Tôi không biết chắc, nhưng tôi đếm được mình có bốn dạng rồi. Đường nào cũng về cô đơn. - Những lúc nản lòng, chị thường làm gì? - Tôi… ngủ. Đó có khi là đọc cuốn sách quá hay, đến nỗi tôi nghĩ rằng mình có viết được vài chục năm nữa cũng tuyệt vọng mà thôi. Điều đó làm tôi buồn đến nỗi tôi chán sống, đành phải lăn ra ngủ một giấc. Thức dậy và nghĩ, tại sao ta lại viết những tác phẩm hay (để người ta thích) mà không viết những gì mình thích? - Chị coi văn chương cũng như một nghề để kiếm sống hay nó là cái nghiệp mà ông trời trao ai thì người đấy được hưởng phúc phận? - Lúc đầu thì ông trời trao cho tôi một bí quyết… làm bánh mà chỉ riêng tôi có. Sau đó tôi thấy bánh mình làm ra bán cũng… được, sống không đến nỗi nào. - Không thể phủ nhận một điều, chị là một người đầy nghị lực. Chị đã bồi đắp cho vốn tri thức văn chương của mình như thế nào, để từ hai bàn tay trắng, chị làm nên một thương hiệu Nguyễn Ngọc Tư? - Đính chính: Không phải hai bàn tay trắng mà là cái… đầu trắng. Những cuốn sách mà tôi đọc đã cải tạo tôi từ con người hoang dã đến… ít hoang dã. Những cuốn sách còn khiến tôi không… chết, vì những lúc tuyệt vọng nhất, tôi nghĩ, trời ơi, mình còn quá nhiều sách hay chưa đọc. Và điều đó hình như bạn gọi là "nghị lực". - Một năm qua tôi đọc được khá nhiều bài của chị trên sách báo. Đôi lúc có cảm tưởng, chị viết nhiều và khá "quen" tay. Đó là dấu hiệu của sự "lành nghề" chăng? - Đó là dấu hiệu của một vò rượu ngon luôn bị giở nắp ra, hương đã bay đi, đã phai lạt. Nó cần được bịt kín và chôn lại xuống đất ít lâu. - Có lẽ không cần phải thế bởi chị còn một vài lời hứa nữa. Việc chị đang lên kế hoạch viết một cuốn tiểu thuyết về trào lưu kết hôn với người nước ngoài đang diễn ra khá phổ biến trong một bộ phận phụ nữ trẻ tại Việt Nam như đã "thông cáo báo chí" tại Hàn Quốc thì sao? - Có lẽ có trục trặc gì đó trong việc chuyển ngữ. Tôi có nói là sẽ viết, nhưng chưa biết nói là với hình thức nào. Có thể là bút ký, phóng sự hay… truyện ngắn. Tôi vẫn không mặn mà với tiểu thuyết, vẫn cười trừ khi nghe ai đó nói, văn chương thực thụ là tiểu thuyết. - Có lẽ ông xã chị thì đã quá quen với hình ảnh của chị trên báo chí, còn con trai chị thường nói gì khi thấy hình hoặc tên của mẹ trên báo? - Chà, hình như thằng nhỏ chưa thấy nghen, hình như tôi giấu quá kỹ… - Bận bịu với đơn đặt hàng của báo chí, với văn chương như thế, chị dành thời gian cho gia đình để dạy dỗ cậu con trai yêu như thế nào? - Tôi tự hỏi làm sao mình dạy thằng con mình trong khi mình với nó… ngang hàng nhau. Vấn đề của tôi là không có… năng khiếu làm mẹ, và tôi quyết định, thôi hai đứa mình là bạn bè. Trần Hoàng Thiên Kim thực hiện (Nguồn: Văn Nghệ Công An)

23/05 Nhà văn Việt Nam đầu tiên được trao Giải thưởng châu Á

Thứ Hai, 23/05/2011 - 14:20

(Dân trí) - Vào lúc 10h30 ngày 25/5 tới, tại khách sạn Imperial, thủ đô Tokyo (Nhật Bản), nhà văn Bảo Ninh - tác giả cuốn tiểu thuyết nổi tiếng “Nỗi buồn chiến tranh” sẽ chính thức được trao Giải thưởng châu Á lần thứ 16 của báo Kinh Tế Nhật Bản (Nikkei Asia Prizes).

Giải thưởng châu Á lần thứ 16 (Nikkei Asia Prizes) của báo Kinh tế Nhật Bản là giải thưởng thường niên được dành trao cho những người châu Á có những cống hiến xuất sắc trong 3 lĩnh vực: Kỹ thuật, kinh tế và văn hóa.

Nhà văn Bảo Ninh được hồi đồng xét duyệt trao Giải thưởng châu Á trên lĩnh vực văn hóa, được đánh giá là người có những đóng góp lớn lao trên lĩnh vực văn học với thiên tiểu thuyết “Nỗi buồn chiến tranh”, cuốn tiểu thuyết đã được dịch, giới thiệu tại Nhật Bản liên tiếp trong hai năm 1997, 1999 và được Nhật Bản coi là một trong những tác phẩm kinh điển của văn học thế giới về chiến tranh.

Nhà văn Bảo Ninh ký tặng sách cho một đọc giả hâm mộ. (Ảnh: Anh Thế)

Cùng nhận giải thưởng châu Á tại Nhật Bản lần này, giải thưởng kinh tế thuộc về Antonio Merode (Philippines), giải kỹ thuật thuộc về tiến sĩ Wu Maw Kuen (người Đài Loan, Trung Quốc).

Lễ trao giải thưởng Nikkei Asia Prizes sẽ chính thức diễn ra long trọng vào lúc 10h30 ngày 25/5/2011 tại khách sạn Imperial, thủ đô Tokyo (Nhật Bản).

Nhà văn Bảo Ninh tên thật là Hoàng Ấu Phương, sinh tại huyện Diễn Châu - Nghệ An, quê ở xã Bảo Ninh - Quảng Ninh - Quảng Bình. Ông vào bộ đội năm 1969. Thời chiến tranh, ông chiến đấu ở mặt trận B-3 Tây Nguyên. Năm 1975, ông giải ngũ, tốt nghiệp khoá 2 Trường Viết văn Nguyễn Du, làm việc tại báo Văn nghệ Trẻ. Ông là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam từ 1997. "Nỗi buồn chiến tranh" là một trong số ít những tác phẩm văn học Việt Nam được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới. Tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh in lần đầu năm 1987 với tên Thân phận của tình yêu, được tặng Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 1991. Cuốn sách xoay quanh câu chuyện một người lính tên Kiên, đan xen giữa hiện tại hậu chiến với hai luồng hồi ức về chiến tranh và về mối tình đầu với cô bạn học tên Phương. Nhà văn Bảo Ninh đã miêu tả chiến tranh từ một góc độ khác, góc độ cá nhân, thân phận con người, đi sâu vào những nỗi niềm cá nhân, được các nhà phê bình trong và ngoài nước đánh giá là cuốn tiểu thuyết viết về chiến tranh xúc động nhất trong nền văn học thế giới. “Nỗi buồn chiến tranh” (The Sorrow of War) là một trong số ít những tác phẩm văn học Việt Nam được dịch ra nhiều thứ tiếng nhất trên thế giới và được bạn đọc quốc tế nồng nhiệt đón nhận.

Anh Thế